W obliczu globalnych wyzwań klimatycznych i potrzeby ograniczania emisji CO₂, jednym z kluczowych narzędzi, które wspierają przejście na czystą energię, jest program LIFE. To unijny instrument finansowy dedykowany działaniom na rzecz środowiska i klimatu. W działaniach na lata 2021-2027 program został poszerzony o nową gałąź – Clean Energy Transition – wspierającą m.in. modernizację energetyczną budynków i inwestycje w odnawialne źródła energii.

Co oferuje LIFE w zakresie transformacji energetycznej?

Czyste Przejście Energetyczne (Clean Energy Transition) to podprogram finansujący inicjatywy mające na celu:

  • zwiększenie efektywności energetycznej budynków,
  • promocję odnawialnych źródeł energii i redukcję emisji gazów cieplarnianych,
  • przezwyciężanie barier rynkowych dzięki projektom typu OSS (One-Stop-Shop),
  • wzmocnienie zdolności instytucji do realizacji inwestycji niskoemisyjnych.

Finansowanie obejmuje zarówno wsparcie operacyjne i wdrożeniowe, jak i działania przygotowawcze, a także projekty koordynacyjne i wspierające budowanie zdolności.

Projekt OSS Facilitator EPC – most między publicznym budynkiem a efektywnością energetyczną

W ramach podprogramu Clean Energy Transition powstał w Polsce projekt OSS Facilitator EPC. Jego celem jest eliminacja barier na rynku umów o poprawę efektywności energetycznej. Dotyczy to takich przeszkód, jak brak osób odpowiednio znających ten model, skomplikowane procedury czy ograniczony dostęp do finansowania.

Co wyróżnia projekt?

  • Jedno okienko (One-Stop-Shop) – powstaje platforma wsparcia, dzięki której podmioty publiczne, instytucje finansowe i firmy ESCO otrzymują kompleksową pomoc, od identyfikacji projektu, poprzez przygotowanie dokumentacji, aż po wdrożenie EPC.
  • Cztery modelowe umowy EPC – przygotowano standardowe wzory dla różnych skal inwestycji – małe i duże modernizacje budynków, zarządzanie energią oraz projekty hybrydowe współfinansowane środkami unijnymi lub krajowymi.
  • Portfel 100 potencjalnych projektów – celem jest zbudowanie długofalowego i samowystarczalnego procesu inicjatyw, możliwych do realizacji przez ESCO.
  • Klub EPC-ESCO – stworzona społeczność praktyków, wymieniających się doświadczeniami i promującą najlepsze wzorce projektowe.

Dlaczego to ważne dla Polski?

  • Skalowalność i powtarzalność – model OSS pozwala przenosić rozwiązania na kolejne regiony i poziomy administracji – bez ponoszenia ogromnych kosztów przygotowawczych.
  • Zwiększenie zaufania – możliwość skorzystania z gotowych wzorów umów oraz wsparcia specjalistycznego buduje zaufanie do mechanizmu EPC – zarówno wśród samorządów, jak i banków finansujących projekty.
  • Mobilizacja inwestycji – dzięki przejrzystości procesu i dostępności dokumentacji, publiczne podmioty uzyskują dostęp do efektywnych modernizacji budynków – co obniża koszty eksploatacji i emisje.
  • Efekt mnożnikowy – opracowane modele EPC i portfolio projektów mogą być fundamentem strategii Krajowego Planu Renowacji Budynków czy planowanych programów efektywności energetycznej.

Znaczenie programu LIFE w szerszym kontekście

LIFE to nie tylko sposób na polityczne deklaracje, ale realne wsparcie dla innowacyjnych projektów transformujących sektor energetyczny. Budżet ponad 5 mld euro oraz mechanizmy finansowania i wsparcia technicznego umożliwiają realizację działań na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym.

Program Clean Energy Transition wpisuje się w Europejski Zielony Ład, wsparcie dla renowacji budynków oraz cele neutralności klimatycznej do 2050 roku. Wykorzystanie instrumentów takich jak OSS Facilitator EPC przyspiesza wdrożenie rozwiązań na dużą skalę.

LIFE stał się ważnym narzędziem w mobilizacji działań na rzecz transformacji energetycznej, a Polska ma szansę wykorzystać ten potencjał dzięki projektowi OSS Facilitator EPC. To model, który może przełamać barierę złożoności i zapewnić publicznym inwestorom narzędzia, wiedzę i finansowanie do sprawnej realizacji efektywnych modernizacji.

W perspektywie nadchodzących lat, realizacja tego typu inicjatyw może znacząco przyspieszyć neutralizację klimatyczną budynków, ograniczając straty energetyczne i poprawiając warunki życia obywateli – jednocześnie wspierając nowoczesne, zrównoważone budownictwo.