Jeszcze kilka lat temu hasło „miasto przyszłości” kojarzyło się przede wszystkim z nowymi technologiami. Autonomiczne samochody, wszechobecne czujniki, inteligentne systemy zarządzania ruchem, publiczne sieci bezprzewodowe czy budynki reagujące na potrzeby użytkowników miały całkowicie odmienić sposób funkcjonowania dużych aglomeracji.
Dzisiaj spojrzenie na rozwój miast jest znacznie szersze. Technologia nadal odgrywa ważną rolę, ale coraz częściej traktowana jest jako narzędzie, a nie cel sam w sobie. Miasto przyszłości ma przede wszystkim zapewniać mieszkańcom dobre warunki życia, ograniczać zużycie energii, być odporne na zmiany klimatu i umożliwiać wygodne przemieszczanie się bez konieczności ciągłego korzystania z samochodu.
Sidewalk Labs i niedoszłe miasto przyszłości
Jednym z najgłośniejszych projektów związanych z ideą smart city było przedsięwzięcie Sidewalk Labs, firmy należącej wówczas do Alphabetu. W 2017 roku rozpoczęto prace nad koncepcją zagospodarowania części terenów nabrzeżnych Toronto.
Quayside miało stać się swoistym miejskim laboratorium. Planowano zastosowanie wielu nowoczesnych rozwiązań związanych z transportem, energetyką, gospodarką odpadami, budownictwem i zarządzaniem przestrzenią publiczną.
Projekt wywoływał jednak również kontrowersje, między innymi dotyczące gromadzenia i wykorzystywania danych w przestrzeni publicznej. Ostatecznie w 2020 roku Sidewalk Labs wycofało się z realizacji przedsięwzięcia.
Historia Quayside dobrze pokazuje, jak bardzo zmieniło się podejście do inteligentnych miast. Sama możliwość zastosowania zaawansowanej technologii nie wystarcza. Rozwiązania muszą być akceptowane przez mieszkańców, uzasadnione ekonomicznie i rzeczywiście poprawiać funkcjonowanie miasta.
Od smart city do miasta przyjaznego mieszkańcom
Współczesne koncepcje rozwoju miast znacznie mocniej koncentrują się na jakości życia. Jednym z przykładów jest idea miasta 15-minutowego. Zakłada ona takie planowanie przestrzeni, aby większość podstawowych potrzeb można było zaspokoić w pobliżu miejsca zamieszkania.
Sklepy, szkoły, przychodnie, tereny rekreacyjne, usługi czy przystanki komunikacji publicznej powinny znajdować się w zasięgu krótkiego spaceru lub przejazdu rowerem.
Nie oznacza to rezygnacji z przemieszczania się pomiędzy poszczególnymi częściami miasta. Chodzi przede wszystkim o ograniczenie sytuacji, w których wykonanie najprostszych codziennych czynności wymaga wielokilometrowej podróży samochodem.
Takie podejście wpływa również na sposób projektowania nowych osiedli. Zamiast tworzenia dużych obszarów pełniących wyłącznie funkcję mieszkaniową coraz większego znaczenia nabiera łączenie mieszkań, usług, miejsc pracy, terenów zielonych i przestrzeni publicznych.
Zieleń staje się elementem infrastruktury
W mieście przyszłości drzewa, parki i tereny biologicznie czynne nie są wyłącznie dekoracją. Pełnią konkretne funkcje związane z funkcjonowaniem całej aglomeracji.
Zieleń pomaga ograniczać efekt miejskiej wyspy ciepła, zapewnia cień podczas upałów i sprzyja zatrzymywaniu wody opadowej. Coraz większego znaczenia nabierają również rozwiązania pozwalające zagospodarować deszczówkę w miejscu, w którym spadła, zamiast możliwie szybko odprowadzać ją do kanalizacji.
Stąd rosnące zainteresowanie zielonymi dachami, ogrodami deszczowymi, zbiornikami retencyjnymi, nawierzchniami przepuszczalnymi oraz przywracaniem zieleni w miejscach wcześniej całkowicie pokrytych betonem lub asfaltem.
Miasto przyszłości nie musi więc przypominać futurystycznej metropolii znanej z filmów science fiction. Może być po prostu bardziej zielone i lepiej zaplanowane.
Budynki muszą zużywać mniej energii
Jednym z najważniejszych wyzwań pozostaje również istniejąca zabudowa. Miasta przyszłości nie powstaną przecież wyłącznie poprzez budowanie nowych dzielnic. Zdecydowana większość budynków, z których będziemy korzystać w kolejnych dekadach, już istnieje.
Dlatego obok nowych inwestycji ogromnego znaczenia nabiera modernizacja starszych obiektów. Poprawa izolacyjności ścian i dachów, wymiana stolarki, modernizacja instalacji oraz stosowanie bardziej efektywnych źródeł ogrzewania pozwalają ograniczać zapotrzebowanie budynków na energię. W dużej skali oznacza to niższe zużycie energii przez całe miasta. Termomodernizacja staje się więc jednym z praktycznych sposobów budowania miasta przyszłości bez konieczności burzenia istniejącej zabudowy.
Nowoczesna elewacja to nie tylko wygląd
Zmienia się również rola elewacji. Nadal pozostaje ona jednym z najważniejszych elementów decydujących o wyglądzie budynku, ale współczesne rozwiązania elewacyjne muszą jednocześnie współpracować z systemem ocieplenia i zapewniać trwałość całej przegrody.
W systemach ETICS duże znaczenie mają prawidłowo wykonane detale. Listwy przyokienne, okapniki, profile dylatacyjne, narożniki i inne profile elewacyjne pomagają prawidłowo wykonać połączenia poszczególnych elementów systemu oraz zabezpieczyć miejsca szczególnie narażone na powstawanie uszkodzeń. Rozwiązania oferowane przez Bella Plast znajdują zastosowanie zarówno podczas wykonywania elewacji nowych budynków, jak i przy termomodernizacji istniejących obiektów.
Czy wiemy, jak będzie wyglądało miasto przyszłości?
Historia urbanistyki pokazuje, że z dużą ostrożnością należy podchodzić do prób zaprojektowania miasta idealnego. W XX wieku powstawały wielkie koncepcje urbanistyczne, które miały rozwiązać problemy mieszkaniowe, komunikacyjne i społeczne. Nie wszystkie sprawdziły się w praktyce. Podobnie będzie zapewne z dzisiejszymi wizjami smart city. Część technologii stanie się codziennością, inne rozwiązania zostaną zastąpione kolejnymi.
Już teraz widać jednak zmianę priorytetów. Miasto przyszłości nie jest definiowane wyłącznie przez liczbę czujników, aplikacji i autonomicznych pojazdów. Coraz ważniejsze stają się energooszczędne budynki, dobry transport publiczny, dostęp do usług, tereny zielone, retencja wody oraz przestrzeń zaprojektowana z myślą o mieszkańcach.
Być może więc miasto przyszłości wcale nie będzie wyglądało szczególnie futurystycznie. Sukcesem będzie raczej takie wykorzystanie współczesnej technologii, architektury i urbanistyki, aby po prostu dobrze się w nim mieszkało.
