20 września 2026 r. miał być ważną datą dla polskiego budownictwa. Tego dnia planowano wejście w życie nowego Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Nowe przepisy miały zastąpić regulacje, których podstawą jest rozporządzenie z 2002 r., wielokrotnie w kolejnych latach zmieniane i uzupełniane.

Tak się jednak nie stało. Nowe rozporządzenie nie weszło w życie 20 września 2026 r., a prace nad jego ostatecznym kształtem nadal trwają. Aby uniknąć powstania luki prawnej i problemów z prowadzeniem inwestycji, wprowadzono rozwiązanie przejściowe pozwalające przez 18 miesięcy od 20 września 2026 r. stosować dotychczasowe przepisy dotyczące warunków technicznych.

Oznacza to, że zapowiadane zmiany określane często jako WT 2026 pozostają na razie projektem. Warto jednak przyjrzeć się ich kierunkowi, ponieważ przygotowywane rozporządzenie ma być jedną z najważniejszych zmian przepisów techniczno-budowlanych ostatnich lat.

Dlaczego potrzebne jest nowe rozporządzenie?

Obecne warunki techniczne bazują na rozporządzeniu przyjętym w 2002 r. Od tego czasu budownictwo znacząco się zmieniło. Inne są technologie, materiały budowlane, instalacje, standardy energetyczne oraz wymagania dotyczące bezpieczeństwa i dostępności budynków.

Przez ponad dwie dekady rozporządzenie było wielokrotnie nowelizowane. W rezultacie zamiast kolejnej dużej nowelizacji zdecydowano się przygotować zupełnie nowy akt prawny.

Nowe przepisy mają uporządkować między innymi wymagania dotyczące sytuowania budynków na działkach, dróg i dojazdów, nasłonecznienia, akustyki, bezpieczeństwa pożarowego, instalacji oraz efektywności energetycznej.

Istotną zmianą jest również połączenie w jednym rozporządzeniu warunków technicznych dotyczących budynków oraz zasad technicznych związanych z użytkowaniem budynków mieszkalnych, które dotychczas regulowane były odrębnie.

Większy nacisk na energooszczędność

Jednym z najważniejszych kierunków zmian jest dalsze ograniczanie zapotrzebowania budynków na energię. Jest to związane między innymi z wdrażaniem unijnej dyrektywy EPBD dotyczącej charakterystyki energetycznej budynków.

Projekt nowych warunków technicznych przewiduje stopniowe przechodzenie w kierunku budownictwa bezemisyjnego. W przypadku nowych budynków należących do sektora publicznego standard budynku bezemisyjnego ma obowiązywać od 2028 r., natomiast w przypadku pozostałych nowych budynków od 2030 r.

Budynek bezemisyjny ma charakteryzować się bardzo wysoką efektywnością energetyczną, niewielkim zapotrzebowaniem na energię oraz brakiem emisji CO2 z paliw kopalnych na miejscu. Oznacza to dalszy wzrost znaczenia odpowiedniego ocieplenia ścian, dachów i podłóg, eliminowania mostków termicznych, szczelnego montażu stolarki oraz stosowania efektywnych instalacji.

Nowe wymagania będą więc wpływały nie tylko na sposób ogrzewania budynków. Równie ważna będzie sama konstrukcja domu i jakość jego przegród zewnętrznych. Dobrze wykonana elewacja ociepleniowa pozostanie jednym z podstawowych sposobów ograniczenia strat ciepła.

Energia słoneczna coraz ważniejsza

Kolejnym istotnym elementem projektowanych przepisów jest wykorzystanie energii słonecznej. Budynki mają być w coraz większym stopniu projektowane w taki sposób, aby umożliwiały jej efektywne wykorzystanie.

W praktyce oznacza to dalszy rozwój fotowoltaiki oraz innych instalacji wykorzystujących promieniowanie słoneczne. Wymagania mają być wprowadzane stopniowo dla różnych kategorii budynków, przy uwzględnieniu technicznych możliwości oraz ekonomicznej zasadności zastosowania takich instalacji.

Zmiana ta może wpłynąć już na etap projektowania budynku. Znaczenia nabiorą między innymi kształt i orientacja dachu, jego powierzchnia oraz możliwość odpowiedniego rozmieszczenia instalacji.

Zmiany dotyczące sytuowania budynków

Warunki techniczne określają również sposób lokalizowania budynku na działce. Nowe rozporządzenie ma uporządkować i doprecyzować część przepisów, które dotychczas powodowały problemy interpretacyjne.

Dotyczy to między innymi odległości, przesłaniania i nasłonecznienia pomieszczeń. Są to kwestie szczególnie istotne na niewielkich działkach oraz na terenach intensywnej zabudowy.

Celem zmian jest ograniczenie sytuacji, w których te same przepisy są odmiennie interpretowane przez projektantów i organy administracji architektoniczno-budowlanej. Dla inwestorów bardziej jednoznaczne regulacje powinny oznaczać większą przewidywalność już na etapie przygotowywania projektu.

Akustyka budynków pod większą kontrolą

Projektowane przepisy poświęcają również dużo uwagi ochronie przed hałasem. Problem ten ma szczególne znaczenie w budownictwie wielorodzinnym, gdzie niewystarczająca izolacyjność ścian, stropów czy instalacji może bezpośrednio wpływać na komfort mieszkańców.

Nowe regulacje mają uporządkować wymagania dotyczące izolacyjności akustycznej oraz sposobu ich stosowania. Odpowiednie parametry będą musiały być uwzględniane już na etapie projektowania, a nie dopiero wtedy, gdy po oddaniu budynku pojawią się problemy z przenoszeniem dźwięków między mieszkaniami.

Dostępność budynków

Kolejnym kierunkiem zmian jest zwiększenie dostępności budynków dla osób ze szczególnymi potrzebami. Dotyczy to między innymi sposobu projektowania wejść, komunikacji wewnętrznej oraz urządzeń umożliwiających przemieszczanie się pomiędzy kondygnacjami.

Zmiany będą miały szczególne znaczenie dla budownictwa wielorodzinnego oraz obiektów użyteczności publicznej. W szerszej perspektywie wpisują się w zasadę projektowania budynków w taki sposób, aby mogły być wygodnie użytkowane przez możliwie szeroką grupę osób, w tym seniorów i osoby z ograniczoną mobilnością.

Fotowoltaika, magazyny energii i elektromobilność

Projekt WT 2026 odnosi się także do technologii, które jeszcze kilkanaście lat temu miały niewielkie znaczenie dla przepisów budowlanych. Dotyczy to między innymi instalacji fotowoltaicznych, magazynów energii oraz infrastruktury związanej z elektromobilnością.

Rozwój domowych i przemysłowych magazynów energii powoduje konieczność stworzenia bardziej szczegółowych wymagań dotyczących ich bezpiecznego instalowania. Szczególnego znaczenia nabierają kwestie ochrony przeciwpożarowej, lokalizacji urządzeń oraz sposobu wydzielania przestrzeni, w których będą pracowały.

Nowe budynki mają być również w większym stopniu przygotowywane do rozwoju elektromobilności. Dotyczy to infrastruktury umożliwiającej instalowanie punktów ładowania samochodów elektrycznych oraz rozwiązań związanych z miejscami parkingowymi.

Nowe wymagania przeciwpożarowe

Dużą część regulacji technicznych stanowią przepisy dotyczące bezpieczeństwa pożarowego. Projekt nowych warunków technicznych porządkuje również ten obszar, uwzględniając zmiany technologiczne zachodzące w budownictwie.

Ma to znaczenie między innymi w przypadku elewacji i stosowanych w nich materiałów izolacyjnych. Współczesne budynki wykorzystują coraz grubsze warstwy termoizolacji, a jednocześnie wymagania dotyczące bezpieczeństwa pożarowego pozostają jednym z podstawowych kryteriów projektowania przegród zewnętrznych.

Dążenie do coraz lepszej efektywności energetycznej nie może więc odbywać się kosztem bezpieczeństwa. Projektowanie elewacji będzie wymagało jednoczesnego uwzględnienia izolacyjności cieplnej, trwałości systemu oraz odpowiednich właściwości pożarowych zastosowanych materiałów.

20 września minął, ale nowych przepisów jeszcze nie ma

Pierwotny harmonogram zakładał wejście nowego rozporządzenia w życie 20 września 2026 r. Termin ten minął jednak bez przyjęcia nowych warunków technicznych.

Obecnie nadal prowadzone są prace nad ostatecznym brzmieniem rozporządzenia. Jednocześnie wprowadzono przepisy umożliwiające stosowanie dotychczasowych regulacji przez okres 18 miesięcy liczony od 20 września 2026 r. Inwestor może w tym okresie złożyć organowi prowadzącemu postępowanie oświadczenie o przygotowaniu projektu na podstawie dotychczasowych przepisów.

Jest to istotne dla inwestycji znajdujących się obecnie na etapie projektowania lub przygotowywania dokumentacji. Nie doszło bowiem do sytuacji, w której od 20 września wszystkie projekty muszą automatycznie spełniać zapowiadane wymagania WT 2026.

Kierunek zmian jest jednak wyraźny

Chociaż ostateczna wersja nowych warunków technicznych nie została jeszcze przyjęta, kierunek zmian w budownictwie jest już dobrze widoczny. Budynki mają zużywać coraz mniej energii, w większym stopniu korzystać z odnawialnych źródeł energii i zapewniać wyższy poziom bezpieczeństwa, dostępności oraz komfortu użytkowania.

Dla inwestorów oznacza to, że przy projektowaniu domu warto patrzeć dalej niż tylko na minimalne wymagania obowiązujące w momencie uzyskiwania pozwolenia na budowę. Dom powstaje na kilkadziesiąt lat, dlatego odpowiednie ocieplenie, eliminacja mostków termicznych, prawidłowe wykonanie elewacji, energooszczędna stolarka oraz przemyślane instalacje mogą mieć większe znaczenie niż samo spełnienie aktualnego minimum wynikającego z przepisów.

WT 2026 jeszcze nie obowiązuje, ale zapowiadane zmiany pokazują wyraźnie, w jakim kierunku będzie rozwijało się polskie budownictwo w kolejnych latach.