Rosnące w ostatnich latach koszty budowy zmieniają podejście Polaków do własnego domu. Coraz częściej zamiast dużego budynku z rozbudowaną bryłą wybierany jest mniejszy, prostszy i tańszy w realizacji projekt. Liczy się już nie maksymalna powierzchnia, ale przede wszystkim funkcjonalność oraz możliwość kontrolowania kosztów zarówno podczas budowy, jak i późniejszego użytkowania domu.

Zmiana preferencji jest w dużej mierze konsekwencją cen materiałów budowlanych i robocizny. Nawet jeżeli ceny poszczególnych materiałów okresowo spadają lub stabilizują się, całkowity koszt wybudowania i wykończenia domu pozostaje wysoki. Inwestorzy znacznie dokładniej analizują więc projekty przed rozpoczęciem prac.

Mniejszy dom zamiast dużej rezydencji

Jednym z najbardziej widocznych trendów jest ograniczanie powierzchni nowych domów jednorodzinnych. Duży salon, kilka dodatkowych sypialni, osobny gabinet, garderoby czy rozbudowane pomieszczenia gospodarcze są wygodne, ale każdy dodatkowy metr kwadratowy trzeba najpierw wybudować, a następnie ogrzewać, chłodzić, remontować i utrzymywać.

Dlatego większą popularność zdobywają projekty, w których powierzchnia jest wykorzystywana efektywnie. Ogranicza się rozbudowaną komunikację, duże hole czy pomieszczenia wykorzystywane sporadycznie. Ważniejszy staje się dobry układ funkcjonalny.

Zmienia się również podejście do samej architektury. Prostsza bryła przestaje być traktowana jako rozwiązanie przeznaczone przede wszystkim dla osób dysponujących ograniczonym budżetem. Może być świadomym wyborem pozwalającym przeznaczyć większą część pieniędzy na jakość wykonania, instalacje i energooszczędność.

Jak zbudować dom taniej?

Największe możliwości ograniczenia wydatków pojawiają się jeszcze przed rozpoczęciem budowy. O kosztach przyszłego domu w dużym stopniu decyduje bowiem projekt. Znacznie łatwiej zrezygnować ze skomplikowanych rozwiązań na papierze niż próbować szukać oszczędności wtedy, gdy ekipa budowlana znajduje się już na placu budowy.

Jedną z podstawowych zasad jest wybór zwartej i regularnej bryły. Pod względem geometrycznym szczególnie korzystny jest budynek na planie zbliżonym do kwadratu lub niezbyt wydłużonego prostokąta. Przy tej samej powierzchni użytkowej pozwala ograniczyć długość fundamentów i ścian zewnętrznych oraz powierzchnię elewacji.

Każdy wykusz, ryzalit, wnęka czy dodatkowe załamanie ściany komplikuje konstrukcję. Powstają kolejne narożniki, zwiększa się długość fundamentów i ścian, potrzebnych jest więcej materiałów izolacyjnych i wykończeniowych. Więcej detali oznacza również więcej pracy dla wykonawców oraz miejsc, w których łatwiej o błędy.

Prosty dach może przynieść duże oszczędności

Kolejnym elementem mającym istotny wpływ na budżet jest dach. Jeżeli priorytetem są niskie koszty, jednym z najrozsądniejszych rozwiązań pozostaje prosty dach dwuspadowy.

Im więcej połaci, koszy, lukarn i załamań, tym bardziej skomplikowana staje się konstrukcja więźby oraz wykonanie pokrycia, izolacji i obróbek. Wzrasta również ilość odpadów powstających podczas docinania materiałów. Różnica pomiędzy prostym dachem dwuspadowym a bardziej skomplikowaną konstrukcją może sięgać dziesiątek tysięcy złotych.

Prostota przynosi także korzyści w przyszłości. Mniejsza liczba połączeń i skomplikowanych detali oznacza mniej potencjalnych miejsc wystąpienia nieszczelności oraz łatwiejszą konserwację.

Parterowy nie zawsze oznacza najtańszy

Intuicyjnie można zakładać, że dom parterowy będzie najtańszym rozwiązaniem, ponieważ nie wymaga wykonywania stropu pomiędzy kondygnacjami ani schodów. W przypadku niewielkiego domu rzeczywiście może to być korzystny wariant. Przy większej powierzchni sytuacja nie jest już tak oczywista.

Dom o powierzchni 160 m² rozłożonej na jednym poziomie potrzebuje odpowiednio dużych fundamentów i dachu. Jeżeli podobną powierzchnię podzielimy między dwie kondygnacje, powierzchnia fundamentów i dachu może być znacznie mniejsza. Pojawiają się wprawdzie koszty stropu i schodów, ale całkowity bilans może przemawiać na korzyść zwartego budynku piętrowego.

Rozwiązaniem pośrednim jest dom z poddaszem użytkowym. Również tutaj warto jednak unikać nadmiernego komplikowania dachu lukarnami i innymi kosztownymi elementami.

Garaż, balkony i duże przeszklenia podnoszą koszty

Szukając oszczędności, warto przeanalizować także elementy, które nie są niezbędne do podstawowego funkcjonowania domu. Garaż dobudowany do bryły oznacza dodatkowe fundamenty, ściany i dach. W niektórych przypadkach znacznie tańszym rozwiązaniem może być prosta wiata.

Podobnie należy podejść do balkonów, podcieni, wykuszy czy bardzo dużych przeszkleń. Każde z tych rozwiązań może zwiększać atrakcyjność architektoniczną budynku, ale jednocześnie podnosi koszt jego wykonania. Jeżeli budżet jest ograniczony, warto zastanowić się, które elementy rzeczywiście poprawiają komfort życia mieszkańców.

Na czym nie warto oszczędzać? Na ociepleniu domu

Budowa tańszego domu nie powinna oznaczać budowy domu o niskim standardzie energetycznym. Ocieplenie budynku jest jednym z tych elementów, na których szukanie oszczędności może okazać się bardzo kosztowne w kolejnych latach.

Odpowiednia izolacja ścian zewnętrznych, dachu lub stropu, właściwe ocieplenie podłogi oraz staranne wykonanie wszystkich detali ograniczają straty ciepła. Szczególnej uwagi wymagają miejsca narażone na powstawanie mostków termicznych, między innymi okolice okien i drzwi, połączenia ścian z dachem, cokoły czy balkony.

W przypadku elewacji ociepleniowej znaczenie ma nie tylko odpowiednia grubość materiału termoizolacyjnego. Liczy się jakość całego systemu ETICS i jego wykonania, w tym prawidłowe zastosowanie profili elewacyjnych w miejscach wymagających zabezpieczenia oraz odpowiednie wykonanie warstwy zbrojonej i tynku.

Błędy popełnione podczas wykonywania ocieplenia trudno i kosztownie naprawiać po zakończeniu inwestycji. Dlatego zdecydowanie rozsądniej ograniczyć powierzchnię domu lub zrezygnować z elementów dekoracyjnych niż oszczędzać na rozwiązaniach wpływających na jego efektywność energetyczną.

Tani w budowie powinien być również tani w utrzymaniu

Koszt inwestycji nie kończy się wraz z wprowadzeniem mieszkańców. Dom będzie użytkowany przez dziesięciolecia, dlatego już podczas wyboru projektu należy uwzględniać przyszłe rachunki za energię.

Co istotne, rozwiązania pozwalające ograniczyć koszt budowy często sprzyjają również energooszczędności. Zwarta bryła ma korzystniejszy stosunek powierzchni przegród zewnętrznych do powierzchni użytkowej. Mniej narożników i załamań oznacza mniej potencjalnych mostków termicznych, a prosty dach łatwiej prawidłowo zaizolować.

Do tego należy dodać dobre ocieplenie, odpowiednią stolarkę okienną, szczelny montaż oraz właściwie dobrany system ogrzewania i wentylacji. Dopiero połączenie tych elementów pozwala stworzyć dom, który jest ekonomiczny również po zakończeniu budowy.

Prościej nie oznacza gorzej

Zmieniające się preferencje Polaków pokazują, że racjonalizacja kosztów nie musi oznaczać wyboru najtańszych materiałów czy rezygnacji z atrakcyjnego wyglądu budynku. Znacznie większe oszczędności można uzyskać poprzez ograniczenie powierzchni domu oraz uproszczenie jego konstrukcji już na etapie projektu.

Prosta bryła i nieskomplikowany dach pozwalają ograniczyć wydatki, a jednocześnie dają duże możliwości podczas projektowania elewacji. Jej wygląd można urozmaicić między innymi za pomocą listew do boniowania. Odpowiednio zaplanowany układ boni pozwala podkreślić podziały elewacji, zaakcentować wybrane fragmenty budynku, optycznie zmienić jego proporcje lub nadać prostej bryle bardziej indywidualny charakter. Umiejętnie zastosowane listwy do boniowania mogą całkowicie odmienić wygląd nawet bardzo oszczędnej architektonicznie konstrukcji, bez konieczności wprowadzania kosztownych wykuszy, załamań czy innych skomplikowanych elementów bryły.

Zaoszczędzone na uproszczeniu konstrukcji środki warto natomiast przeznaczyć na rozwiązania, które będą wpływały na koszty użytkowania domu przez kolejne dziesięciolecia. Dobre ocieplenie, starannie wykonana elewacja i wysoki standard energetyczny należą do elementów, na których nie warto oszczędzać. W ten sposób można zbudować dom stosunkowo prosty i ekonomiczny w realizacji, a jednocześnie atrakcyjny wizualnie, energooszczędny i niedrogi w późniejszym utrzymaniu.